هفت کشور

Seven Countries

پس از پدید آمدن تارنمای خردگان، بسیاری از نوشتارهای این تارنگار به خردگان واگذار شد

واپسین به روز رسانی
جنبش اشکانیان
فرستنده : مجید خالقیان - ساعت ۱٠:٢۱ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳٩٢

مدتی بعد از حمله الکساندر، سلسله ای به نام سلوکیان که بنیانگذاران آن از باختر آمده بودند و جزو سرداران الکساندر بودند در منطقه میانه حکم فرما شد. اما چندی بعد جنبشی توسط پارت ها(مشهور به اشکانیان) شروع شد، که شاید انگیزه های بیرون راندن بیگانگان در آن نقش داشته است. با جنبش اشکانیان جرقه ی دوباره ی یکی از بزرگ ترین تمدن های جهان در ایران و این بار در زمان دولت اشکانی، زده شد.

یکی از پایتخت های آن ها شهر صددروازه بود که بسیاری معتقدند که صددروازه دامغان امروزیست.


با حمله الکساندر مقدونی به «دهیو های پیوسته»(فرمانروایی شهریاران هخامنشی)، هخامنشیان که در اواخر فرمانرواییشان زمینه های سست شدن را پیدا کردند، منقرض شدند. با توجه به آنکه الکساندر مقدونی در سنین جوانی و ناگهانی درگذشت، جانشینی برای خود انتخاب نکرد و همین باعث سلطنت طلبی اطرافیانش شد و نتایجی مانند هرج و مرج و تحت فشار قرار گرفتن کشور های مغلوب الکساندر را در بر داشت. سلوکوس اراضی بسیار زیادی از جمله فلات ایران را بدست آورد؛ پارت هم زیر سلطه ی سلوکیان بود. پارت به سرزمینی در ناحیه کنونی خراسان می گفتند.

بر اساس شاهنامه فردوسی، اشکانیان خود را از نوادگان آرش کمانگیر می دانستند و می توان پنداشت که بیرون راندن بیگانگان از حوزه تمدن باستانی ایرانیان، از انگیزه های آنها بوده است.

تیر اندازان با مهارت اشکانی خود را از نسل آرش می دانستند

 

درباره شروع این جنبش داستان جالبی نقل کرده اند. ارشک و برادرش تیرداد از پهلوانان محبوب پارت بودند. روزی حاکم آن ناحیه این دو را به یک میهمانی دعوت می کند و متأسفانه به آنها بی احترامی روا می دارد. این خبر به مردم شهر می رسد و همین باعث می شود که ارشک علم مخالفت برافرازد.

ارشک

 

وی در چند نوبت با آنها نبرد کرد و سرانجام در حدود سال ٢۵٠ پیش از میلاد سلسله ی پارت را تشکیل داد. به نظر می رسد پادشاهان پسین این دودمان برای بزرگداشت و زنده ماندن نام بنیانگذار آن، خود را ارشک یا اشک نامیدند و به اعتبار همین نام، سلسله ای که پارت ها در شمال شرقی ایران تأسیس کردند به دودمان اشکانی مشهور شد. اشکانیان بیشترین مدت فرمانروایی که نزدیک به پنج سده می باشد را طول تاریخ ایران داشتند.

چنین می نماید که اشکانیان قصد بازگرداندن تمدن دوره هخامنشیان را در سر می پروراندند. به هر حال همانند بسیاری از دوره های ایران باستان دانش دقیق و بی نقصی از این دوران در دسترس نیست و حتی وضعیت این دوره نسبت به دوره های دیگر کمی بد تر است.

آنچه در این دوره بسیار جالب می نماید، آمیخته شدن دستاورد های تمدن های گوناگون می باشد. در این دوره دستاورد های تمدن دوران هخامنشیان در کنار مواردی از تمدن یونان دیده می شود؛ همچنین به نظر می رسد راه و رسم قبیله ای پارت ها هم مورد استفاده قرار می گرفت. وجود مجالس در این دوره بسیار مشهور است که از مشهور ترین آنها می توان به مجلس «مهستان» اشاره کرد.


با سپاس از:

عبدالعظیم رضایی.  تاریخ ده هزار ساله ایران. چاپ پانزدهم. انتشارات اقبال، ١٣٨٢

عبدالحسین زرین کوب، تاریخ مردم ایران (ایران قبل از اسلام)، جلد ۱، چاپ سیزدهم، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۷-۱۳۶۴

 

نخستین گستردن: ۶ شهریور ۱۳۸۸         واپسین به روز رسانی:  ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲

 

نوشتار های در پیوند

آثاری از اشکانیان

نگاهی به دوران بلاش یکم

واژه مهستان، یادگاری از مجالس باستان


comment نظرات ( )
واپسین به روز رسانی

نوشتارهای ما را می دزدند و هیچ مرجعی پاسخ گو نیست

دزدهای فضای مجازی

کانال رسمی خردگان