هفت کشور

Seven Countries

پس از پدید آمدن تارنمای خردگان، بسیاری از نوشتارهای این تارنگار به خردگان واگذار شد

خسرو انوشیروان Khosrau I
فرستنده : مجید خالقیان - ساعت ۱٢:٢٢ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٤ اردیبهشت ۱۳٩۱

خسرو انوشیروان

Khosrau I


با سپاس از کاربر World Imaging در ویکی پدیا

طرحی از خسرو انوشیروان در حال شکار

(با سپاس از کاربر World Imaging در ویکی پدیا برای این عکس)



خسروی نخست، که به انوشیروان مشهور است جایگاه ویژه‌ای در داستان‌ها و ادبیات ایران دارد. معمولا او را با نام انوشیروان دادگر معرفی می‌کنند و از کاردانی و دادگری وی داستان‌های فراوان می‌گویند.

فردوسی درباره انوشیروان می‌گوید:

همه روی گیتی پر از داد کرد

به هر جای ویرانی آباد کرد…

 

نبد دادگر تر ز نوشین روان

که بادا همیشه روانش جوان

 

نه زو پر هنر تر به فرزانگی

به تخت و به داد و به مردانگی

فردوسی همچنان از قول انوشیروان می‌گوید:

نباید که آن بوم ویران بود

که در سایه شاه ایران بود…

 

جهاندار نپسندد از ما ستم

که باشیم شادان و دهقان دژم

 

سعدی خوش سخن هم درباره انوشیروان می‌گوید:

زنده است نام فرخّ نوشیروان به خیر

گرچه بسی گذشت که نوشیروان نماند

 

وی همچنین به زیبایی تمام وصیت انوشیروان به فرزندش هرمز را اینچنین نقل می‌کند:

شنیدم که در وقت نزع روان

به هرمز چنین گفت نوشیروان

 

که خاطر نگهدار درویش باش

نه در بند آسایش خویش باش

 

نیاساید اندر دیار تو کس

چو آسایش خویش جویی و بس

 

نیاید به نزدیک دانا پسند

شبان خفته و گرگ در گوسفند

 

برو پاس درویش محتاج دار

که شاه از رعیت بود تاجدار

 

رعیت چو بیخند و سلطان درخت

درخت، ای پسر، باشد از بیخ سخت

 

مکن تا توانی دل خلق ریش

وگر می‌کنی می‌کنی بیخ خویش

 

سخن از دادگری انوشیروان در گفته مورخان گوناگون از جمله طبری، یعقوبی و… دیده می‌شود و تقریبا همه مورخان در موضوع دادگری وی اتفاق نظر دارند.

اما به نظر می‌رسد که این گفته‌ها و یادگارهای ادبی، فقط تحت تأثیر یک شخص خاص نیستند بلکه تحت تأثیر یک دوره می‌باشند. دوره‌ای برجسته که فرهنگ و تمدن در دوره ساسانی به اوج خود رسید؛ تا جایی که دوره انوشیروان را عصر طلایی ساسانیان می‌دانند. چنین می‌نماید که حافظه جمعی یاد و خاطره آن دوران را در قالب داستان‌هایی پیرامون پادشاه آن دوران ترسیم کرده است.

پس از گذشت سالیان دراز از فرمانروایی ساسانیان و بدست آوردن تجربیات تلخ و شیرین فراوان، دوره انوشیروان دوره درس پذیری از همه آن اعصار بود. قبل از انوشیروان نظام مزدکی در ایران حکم فرما شد و انوشیروان معتقد بود که این موضوع یک فتنه بوده است. گفته می‌شود، او برخورد سختی با سران مزدکیان داشت. شاید ادامه نظام مزدکی ایجاد مشکلات فراوان می‌کرد اما به هر حال می‌توان گفت جنبش مزدک باعث تعدیل در دوران ساسانی شد. چنین می‌نماید که تعصب افراطی زرتشتی در دوره انوشیروان کاهش یافته بود و در آن دوره از نخبگان کشور مانند برزویه پزشک و بزرگمهر بختگان بهره‌های فراوان برده شد. از گفته مورخین اینچنین می‌توان برداشت کرد که توجه به رفاه و آسایش مردم در اولویت قرار گرفت. دانشگاه جندی شاپور به اوج خود رسید و از ترمیم و تجدید بنای ایوان مدائن در دوران نوشیروان می‌توان پنداشت که هنر و معماری بسیار مورد توجه بوده است.

همه این‌ها و البته عوامل دیگر، دست به دست هم دادند تا فرهنگ، تمدن و هنر در عصر ساسانی به اوج خود برسد و یادگاری نیک از آن دوران در ذهن ایرانیان به جا بماند.


برای دانش بیشتر نگاه کنیده به:

کریستن‌سن، آرتور (۱۳۸۸). ایران در زمان ساسانیان. ترجمه رشید یاسمی. تهران: راستی نو. صص ۳۸۳-۴۵۳.


یک خواهش دوستانه:

این نوشتار کاری از نویسندگان پایگاه پردیس اهورا است، خواهشمند است چنانچه قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه و نویسنده آن را یاد کنید. با سپاس


comment نظرات ( )
واپسین به روز رسانی


نمایش تمام صفحه


نوشتارهای ما را می دزدند و هیچ مرجعی پاسخ گو نیست

دزدهای فضای مجازی

کانال رسمی خردگان