جنبش اشکانیان

با حمله الکساندر مقدونی به «دهیو های پیوسته»(فرمانروایی شهریاران هخامنشی)، هخامنشیان که در اواخر فرمانرواییشان زمینه های سست شدن را پیدا کردند، منقرض شدند. با توجه به آنکه الکساندر مقدونی در سنین جوانی و ناگهانی درگذشت، جانشینی برای خود انتخاب نکرد و همین باعث سلطنت طلبی اطرافیانش شد و نتایجی مانند هرج و مرج و تحت فشار قرار گرفتن کشور های مغلوب الکساندر را در بر داشت. سلوکوس اراضی بسیار زیادی از جمله فلات ایران را بدست آورد؛ پارت هم زیر سلطه ی سلوکیان بود. پارت به سرزمینی در ناحیه کنونی خراسان می گفتند.

بر اساس شاهنامه فردوسی، اشکانیان خود را از نوادگان آرش کمانگیر می دانستند و می توان پنداشت که بیرون راندن بیگانگان از حوزه تمدن باستانی ایرانیان، از انگیزه های آنها بوده است.

تیر اندازان با مهارت اشکانی خود را از نسل آرش می دانستند

 

درباره شروع این جنبش داستان جالبی نقل کرده اند. ارشک و برادرش تیرداد از پهلوانان محبوب پارت بودند. روزی حاکم آن ناحیه این دو را به یک میهمانی دعوت می کند و متأسفانه به آنها بی احترامی روا می دارد. این خبر به مردم شهر می رسد و همین باعث می شود که ارشک علم مخالفت برافرازد.

ارشک

 

وی در چند نوبت با آنها نبرد کرد و سرانجام در حدود سال ٢۵٠ پیش از میلاد سلسله ی پارت را تشکیل داد. به نظر می رسد پادشاهان پسین این دودمان برای بزرگداشت و زنده ماندن نام بنیانگذار آن، خود را ارشک یا اشک نامیدند و به اعتبار همین نام، سلسله ای که پارت ها در شمال شرقی ایران تأسیس کردند به دودمان اشکانی مشهور شد. اشکانیان بیشترین مدت فرمانروایی که نزدیک به پنج سده می باشد را طول تاریخ ایران داشتند.

چنین می نماید که اشکانیان قصد بازگرداندن تمدن دوره هخامنشیان را در سر می پروراندند. به هر حال همانند بسیاری از دوره های ایران باستان دانش دقیق و بی نقصی از این دوران در دسترس نیست و حتی وضعیت این دوره نسبت به دوره های دیگر کمی بد تر است.

آنچه در این دوره بسیار جالب می نماید، آمیخته شدن دستاورد های تمدن های گوناگون می باشد. در این دوره دستاورد های تمدن دوران هخامنشیان در کنار مواردی از تمدن یونان دیده می شود؛ همچنین به نظر می رسد راه و رسم قبیله ای پارت ها هم مورد استفاده قرار می گرفت. وجود مجالس در این دوره بسیار مشهور است که از مشهور ترین آنها می توان به مجلس «مهستان» اشاره کرد.

با سپاس از:

عبدالعظیم رضایی.  تاریخ ده هزار ساله ایران. چاپ پانزدهم. انتشارات اقبال، ١٣٨٢

عبدالحسین زرین کوب، تاریخ مردم ایران (ایران قبل از اسلام)، جلد ۱، چاپ سیزدهم، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۷-۱۳۶۴

 

نخستین گستردن: ۶ شهریور ۱۳۸۸         واپسین به روز رسانی:  ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲

 

نوشتار های در پیوند

آثاری از اشکانیان

نگاهی به دوران بلاش یکم

واژه مهستان، یادگاری از مجالس باستان

/ 11 نظر / 255 بازدید
نمایش نظرات قبلی
بابک

خداییش من به اشکانیان بیشتر علاقه دارم اما همه تمدن باستانی ما با شکوهستدر مورد حکیم زکریای رازی کاری بس نکو کردی شاد و سر افراز باشی

آرتمیس

درود بر شما دوست عزیز سپاس از حضور شما و لطف شما و سپاس از زحمات شما باید بگم تقویم تاریخ استفاده بردم ... در پناه خداوند یکتا شاد باشید و جاودانه آرتمیس دخت آریا[گل]

محمد صادق

من نیز فکرمی کنم شهر صد دروازه دامغان کنونی است ممنون که مرا دعوت کردید [تماس]

آتش زرتشت

درود متن زیبا و پرمایه ای بود شاد زیوید

فاران

تو وبلاگ شما همیشه جایی برای شناختن ارزش خاک وطن و تاریخ کهنش پیدا میشه ،خوشحالم ..خیلی خوشحالم که از وبت سردرآوردم .. اگه جرات می کنم که بگم از اینکه دوستی مثل تو پیدا کردم ..خیلی خوشحالم .. منو ببخش .. از اینکه با دنیایی که انقدر داشتم باهاش بیگانه می شدم .. آشنام کردی.... ممنون ممنونم هم وطن میهن دوستم ... زنده باد ایران [دست]زنده باد ایرانی[دست] زنده باد آقا مجید[گل]

Maryam

[گل]

ليندا

[گل]