خسرو انوشیروان Khosrau I

با سپاس از کاربر World Imaging در ویکی پدیا

طرحی از خسرو انوشیروان در حال شکار

(با سپاس از کاربر World Imaging در ویکی پدیا برای این عکس)



خسروی نخست، که به انوشیروان مشهور است جایگاه ویژه‌ای در داستان‌ها و ادبیات ایران دارد. معمولا او را با نام انوشیروان دادگر معرفی می‌کنند و از کاردانی و دادگری وی داستان‌های فراوان می‌گویند.

فردوسی درباره انوشیروان می‌گوید:

همه روی گیتی پر از داد کرد

به هر جای ویرانی آباد کرد…

 

نبد دادگر تر ز نوشین روان

که بادا همیشه روانش جوان

 

نه زو پر هنر تر به فرزانگی

به تخت و به داد و به مردانگی

فردوسی همچنان از قول انوشیروان می‌گوید:

نباید که آن بوم ویران بود

که در سایه شاه ایران بود…

 

جهاندار نپسندد از ما ستم

که باشیم شادان و دهقان دژم

 

سعدی خوش سخن هم درباره انوشیروان می‌گوید:

زنده است نام فرخّ نوشیروان به خیر

گرچه بسی گذشت که نوشیروان نماند

 

وی همچنین به زیبایی تمام وصیت انوشیروان به فرزندش هرمز را اینچنین نقل می‌کند:

شنیدم که در وقت نزع روان

به هرمز چنین گفت نوشیروان

 

که خاطر نگهدار درویش باش

نه در بند آسایش خویش باش

 

نیاساید اندر دیار تو کس

چو آسایش خویش جویی و بس

 

نیاید به نزدیک دانا پسند

شبان خفته و گرگ در گوسفند

 

برو پاس درویش محتاج دار

که شاه از رعیت بود تاجدار

 

رعیت چو بیخند و سلطان درخت

درخت، ای پسر، باشد از بیخ سخت

 

مکن تا توانی دل خلق ریش

وگر می‌کنی می‌کنی بیخ خویش

 

سخن از دادگری انوشیروان در گفته مورخان گوناگون از جمله طبری، یعقوبی و… دیده می‌شود و تقریبا همه مورخان در موضوع دادگری وی اتفاق نظر دارند.

اما به نظر می‌رسد که این گفته‌ها و یادگارهای ادبی، فقط تحت تأثیر یک شخص خاص نیستند بلکه تحت تأثیر یک دوره می‌باشند. دوره‌ای برجسته که فرهنگ و تمدن در دوره ساسانی به اوج خود رسید؛ تا جایی که دوره انوشیروان را عصر طلایی ساسانیان می‌دانند. چنین می‌نماید که حافظه جمعی یاد و خاطره آن دوران را در قالب داستان‌هایی پیرامون پادشاه آن دوران ترسیم کرده است.

پس از گذشت سالیان دراز از فرمانروایی ساسانیان و بدست آوردن تجربیات تلخ و شیرین فراوان، دوره انوشیروان دوره درس پذیری از همه آن اعصار بود. قبل از انوشیروان نظام مزدکی در ایران حکم فرما شد و انوشیروان معتقد بود که این موضوع یک فتنه بوده است. گفته می‌شود، او برخورد سختی با سران مزدکیان داشت. شاید ادامه نظام مزدکی ایجاد مشکلات فراوان می‌کرد اما به هر حال می‌توان گفت جنبش مزدک باعث تعدیل در دوران ساسانی شد. چنین می‌نماید که تعصب افراطی زرتشتی در دوره انوشیروان کاهش یافته بود و در آن دوره از نخبگان کشور مانند برزویه پزشک و بزرگمهر بختگان بهره‌های فراوان برده شد. از گفته مورخین اینچنین می‌توان برداشت کرد که توجه به رفاه و آسایش مردم در اولویت قرار گرفت. دانشگاه جندی شاپور به اوج خود رسید و از ترمیم و تجدید بنای ایوان مدائن در دوران نوشیروان می‌توان پنداشت که هنر و معماری بسیار مورد توجه بوده است.

همه این‌ها و البته عوامل دیگر، دست به دست هم دادند تا فرهنگ، تمدن و هنر در عصر ساسانی به اوج خود برسد و یادگاری نیک از آن دوران در ذهن ایرانیان به جا بماند.

برای دانش بیشتر نگاه کنیده به:

کریستن‌سن، آرتور (۱۳۸۸). ایران در زمان ساسانیان. ترجمه رشید یاسمی. تهران: راستی نو. صص ۳۸۳-۴۵۳.

یک خواهش دوستانه:

این نوشتار کاری از نویسندگان پایگاه پردیس اهورا است، خواهشمند است چنانچه قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه و نویسنده آن را یاد کنید. با سپاس

/ 6 نظر / 190 بازدید
سوشیانت

درود مجید جان نکنه ازم دلخور شدی؟ من که گفتم مهم نیست کدوم درسته کدوم غلطه مهم اونه که به چیزی که باور داریم عمل کنیم سه بخش با نام بنیان های فرزانی دین بهی گزاشتم دوست دارم بخونی و نظرت بگی در باره انوشیروان ما زرتشتیان همان نظر نیکو را داریم چرا که دورانی طلایی برای ما ا و همه ی ایرانین بود ماجرای مزدک هم دیدگاه روشن و نوشتمانده ها ی ما و بغیه میگوید انحرافات زشتی در دین ایجاد کرد نمونه اشتراکی بودن همه چیز درسته طبقه بندی بود دوره ساسانی اما منظور این نبود که کسی از دیگری برتری داره و نمیتونه به گروه دیگه وارد بشه اخر شاهنامه رو ببین عیب اختلاط طبقات گفته مثلا کشاورز را چه به کار های دیوانی یا اینکه یک رزمی و جنگی کارش مشخص و وارد کشور داری یا مسائل دینی نمیشد و درست هم هست اما با توجه به میزان توانایی هر کس میتونست طبقه دیگری بره اما مزدک

سوشیانت

از این مزدک واست خواستی میگم و معرفی منیکنم اما این که مزدک بار نخست به مناظره خوانده شد با موبدان و قرار شد اگر موبدان شکست خوردند دین خود را رها کرده و همه به دین او در ایند و اگر نه برود از ایران شهر و دیگر باز نگردد شکست خورد و رفت اما پس از چند سالی برگشت و عهد شکست گرفتار امد با این وجود دوباره فرصت داده شود و به مناظره نشست و اینبار شکستش برابر مرگ تعیین شد و دوباره شکست خورد و کشته شد

پرستو

درود مي تونستي بيشتر از ايوان مداين صحبت كني و از كتاب ايوان مداين خاقاني هم كمك بگيري. اما در كل خوب بود.

jinoos

خیلی جـــــــــــــــالب بود و آموزنده [دست] شما احیانا رشته تون تاریخ نیست ؟؟

آسمون

درود بر شما آقای خالقیان ... خسته نباشید...[گل]

---

من اصلا باور ندارم کسی که دانشمندان یونایی به کشورش راه داد کسی کتاب ها چه داستانی چه علمی دستور به ترجمه داد کسی دانشگاه جندی شاپور برپا کرد نگذاشت مردم فقیر درس بخواند (داستان مرد کفش دوز)میگماین اعراب برای بدنام کردن ایرانیها بکباربردن .. شاید فکر کنید ادم بدی هستم اما اگرپیامبر ماهم به سواد علم اهمیت میداد اگر همون یارانس ادم تربیت میکرد الان داعش ...الان بوکرام دخترها مدرسه نمیدزدین طالبان اب مدراس مصموم نمکردن وپزشکهایی که فلج اطفال میزنن ترور نمیکردن