جشن آذرگان

در گاهشماری ایرانی روز نهم هر ماه، آذر روز نام دارد. آذر به معنای آتش است. 

جشن آذرگان که آذر جشن نیز می گویند در آذر روز (روز نهم) از آذر ماه قرار دارد و به آخشیج مقدس آذر (آتش) و فرشته ارجمند آن آذر مربوط می شود.

شاید از آنجایی که آرییان در مناطق سردسیر «ایران ویج» زندگانی را می گذرانیدند از ابتدای پیدایی آتش آن را مقدس و محترم می دانستند.

آتش در آیین مزدیسنی پاک و پاک کننده است. و از این لحاظ مورد احترام می باشد. استاد پورداود در ترجمه و تفسیر جلد اول یشتها ( از صفحه ۵٠۴ تا ۵١۵) راجع به ارزش آذر و فرشته آن شرح جامع و مفصلی نوشته است.

مسعود سعد سلمان، شاعر پارسی گوی، در قطعه هایی که برای نام ماه‌های ایرانی سروده، دربارهٔ «آذر ماه» می گوید:

ای ماه، رسید ماه آذر / برخیز و بده می چو آذر

آذر بفروز و خانه خوش کن / ز آذر صنما به ماه آذر

 

او همچنین دربارهٔ «روز آذر» گفته است:

ای خرامنده سرو تابان ماه / روز آذر می چو آذر خواه

شادمان کن مرا به می که جهان / شادمان شد به فر دولت شاه

 

شاید آنچه برای امروز ما مفید باشد ، بینش انسانی ایرانیان به آتش است. بینشی که هزاران سال باعث ترقی و تعالی نیاکان ما بوده است. درست است در منابعی که از آنها یاد می شود - شاید برای آنکه قابل فهم تر باشد - این بینش ها به صورت ایزد و ... درآمده اند اما ایرانیان در طول تاریخ نشان دادند که نگاه انسانی به آیین هایشان داشتند و این جشن ها را از همین رو گرامی می داشتند.

اما به هر حال در این نوشتار به بررسی گفته ها درباره ی این جشن باستانی می پردازیم.

 

ایزد آذر

ایزد آذر که به زبان پهلوی آتور خوانده می شود ، موکل بر کلیه ی آتش های اهورایی جهان است و همواره مواظب است که آتش آتشکده ها خاموش نگردد.

این اعتقاد وجود داشت که پنج نوع آتش اهورایی در جهان هست :

١- آتش بهرام، یا آذربهرامان که در آتشکده های بهرام می سوخت .

٢- آتش هوفریان یا گرمایی که در تن انسان و گاو گوسفند هست.

٣- آتشی که در گیاهان و چوب وجود دارد که با مالش و اصطکاک بیرون می آید.

۴- آتش برق جهنده که از گرز ایزد تشتر «فرشته باران رحمت» پدید می آید و دیو ها را هلاک می کند.

۵- آتشی که در گروتمان (عرش اعلی) ، در مقابل اهورا مزدا شعله می کشد.

در ارداویراف نامه[١]  ، ایزد آذر و سروش همکاری زیادی دارند.

[١- کتابی که در آن سیر و گشت روان موبدی به نام ویراف یا ارداویراف ، در بهشت و دوزخ شرح داده شده است . این کتاب مارا به یاد کمدی الهی دانته می اندازد که البته صدها سال قبل از کمدی الهی نگارش شده است .]

 

جشن آذرگان در منابع

ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه می نویسد :

روز نهم آذر عیدی است که به مناسبت توافق دو نام آذر جشن می گویند. در این روز به افروختن آتش نیاز دارند . این روز جشن آتش و به نام فرشته ای که همه ی آتش ها موکل است نامیده شده. زرتشت امر کرده در این روز به آتشکده بروند و در کارهای جهان با یکدیگر مشورت کنند.

آذرباد مهراسپندان[٢] درباره آذر روز می گوید : «آتور روز به راه شو و نان مپز، چون گناه گران دارد.»

به راه شو یعنی عازم مسافرت شو.

[٢- ییا آتروپات مانسپندان ، کی از بزرگترین روحانیان زرتشتی دوران ساسانیان بوده و سالهای سال سمت موبدان موبد با او بوده است. از او دو رساله به خط پهلوی بر جای مانده است .]

 

یکی از نیایشها در خرده اوستا  آتش نیایش  نام دارد. ایرانیان قدیم در این روز به آتشکده ها می رفتند و آتش نیایش می خواندند. اکنون هم زرتشتیان این عمل را به جا می آورند و معمولا باید در این جشن آتش افروخته شود.

یاری نامه ها و بن مایه ها :

فریدون جنیدی. زروان. چاپ اول، تهران: بنیاد نیشابور، ١٣۵٨

عبدالعظیم رضایی. اصل و نسب و دین های ایرانیان باستان. چاپ ششم، تهران: دُر، ۱۳۸۱، ISBN 964-6786-14-6.

دانشنامه آزاد ویکی پدیا

 

تاریخ انتشار نخستین: ۲ آذر ۱۳۹۰         تاریخ آخرین به روز رسانی: ۱۰ آذر ۱۳۹۱

 

درباره آتش بخوانید:

فلسفه آتش در دین زرتشت

/ 7 نظر / 120 بازدید
محمد

ای ایران ای مرز پرگوهر...[قلب]

iran before eslam

مرسی داداش برسد روزی که این روزا جزو تقویم ما باشه و همه مردم با هم جشن بگیرن بازم ممنون[قلب]

parastoo

مثل همیشه عالی.[گل][گل]

علیرضا

سلام بر مجید جان گلم خوبی داداش.میگم ها ما این همه جشن و سور داریم اما به دلیل فقر اطلاع رسانی فرهنگیمون از همشون غافل شدیم واقعا حیف نیست

soogma

درود... [گل][گل][گل]

همسنگر بسیجی

سلام برخی مطالب وبتون رو مطالعه کردم. علمی بود و تحلیلهای منطقی و دور از تعصب داشت. چون رشته ام باستان شناسی هست در این عرصه در حد بضاعت خودم سررشته دارم. سپاس از تفکر درستتان. نه چون باستان پرستان افراطی غلو میکنید و نه چون برخی مذهبیون ناآگاه تیشه به ریشه میزنید. علم بر آگاهی و حقیقت تکیه دارد نه تعصب و عقاید افراد. آقای رائفی پور البته دید مثبت و خوبی به ایران باستان دارند اینو بنده باهاشون بحث کردم. انسان منطقی هستند.ضدباستان نیستند اما در مورد قضیه جعلی پوریم اصرار دارند. البته بگم ها جشن پوریم(ایرانی کشی) در اسرائیل و نزد صهیونستها برگزار میشه منتها همین هم ساخته افکار مسموم خاخامهای صهیونیسته که به خورد ملت خودشون هم دادن. وبلاگ شما در پیوندهای وبلاگ بنده پیوند شد یاعلی

شاهین جعفری

اخوی عزیز من هم دست گرم و پر مهرت را می فشارم. همه بایستی برای ایران سر بلند و اسلامی به دور از بی فرهنگی قومی و ناراحت کردن اقوام ایرانی با هم بکوشیم و همچون یک شیعه واقعی ملک اهل بیت (ع) را با کمال خرد پاسبانی کنیم.